Een crashdieet is een verzamelnaam voor extreme calorierestrictie-dieten waarbij de dagelijkse inname vaak onder de 800 kilocalorieen ligt, met als doel zo snel mogelijk gewicht te verliezen. Voorbeelden zijn het soepdieet, sapvasten, het koekjesdieet en diverse "detox"-kuren. Crashdieten worden door vrijwel alle gezondheidsinstanties afgeraden vanwege de medische risico's en het vrijwel onvermijdelijke jojo-effect. Zonder medische begeleiding kunnen ze gevaarlijk zijn.
Wat eet je wel?
- Varieert sterk per specifiek crashdieet
- Vaak beperkt tot een of twee voedselgroepen (bijv. alleen soep, alleen sap)
- Zeer kleine porties
- Soms maaltijdvervangende shakes of repen
- Sommige varianten staan onbeperkt bepaald voedsel toe (bijv. koolsoep)
Wat vermijd je?
- De meeste reguliere voeding
- Vaste voeding (bij sapvasten)
- Vetten en koolhydraten (bij de meeste varianten)
- Portiegrootten die een gezonde calorie-inname opleveren
Voordelen
- Snel gewichtsverlies op de korte termijn (vooral vocht en glycogeenvoorraden)
- Eenvoudige regels (weinig keuzes te maken)
- Kan als motivatie dienen om daarna gezonder te gaan eten (hoewel dit zelden het geval is)
Nadelen
- Jojo-effect: vrijwel iedereen komt het gewicht weer aan (vaak meer dan verloren)
- Verlies van spiermassa in plaats van vetmassa
- Vertraging van het metabolisme (stofwisseling past zich aan)
- Risico op voedingstekorten (vitaminen, mineralen, eiwitten)
- Kan leiden tot galstenen bij snel gewichtsverlies
- Vermoeidheid, duizeligheid, concentratieproblemen
- Haaruitval
- Verstoorde hormoonbalans
- Kan eetstoornissen triggeren of verergeren
- Hartritme-stoornissen bij ernstige calorierestrictie
- Verzwakt immuunsysteem
Wetenschappelijke onderbouwing
De wetenschappelijke consensus is duidelijk: crashdieten worden niet aanbevolen. Onderzoek gepubliceerd in The Lancet Diabetes & Endocrinology (2015) toonde aan dat de meeste deelnemers aan zeer lage caloriedieten binnen 5 jaar al het verloren gewicht terugkrijgen. Een studie in Obesity (2016) naar deelnemers van "The Biggest Loser" vond dat het metabolisme jarenlang vertraagd bleef na extreem gewichtsverlies. De Gezondheidsraad, het Voedingscentrum en de WHO adviseren geleidelijk gewichtsverlies van 0,5-1 kg per week als veilig en duurzaam.
Bekende boeken
Diverse populaire dieetboeken (niet wetenschappelijk aanbevolen)
Crashdieet wordt in de meeste serieuze voedingsboeken als waarschuwend voorbeeld gebruikt
Bronnen
- Voedingscentrum — Afvallen
- Wikipedia — List of Diets (categoriseert als "crash diets")
- NHS — Very Low Calorie Diets
- Medische waarschuwingen van vrijwel alle gezondheidsinstanties