Het boeddhistisch eetpatroon is gebaseerd op de boeddhistische leerstellingen, met name het vijfde voorschrift (panca sila) dat het niet-schaden van levende wezens benadrukt. Hoewel het boeddhisme geen strikte voedselwetten kent zoals het jodendom of de islam, promoot het over het algemeen een vegetarisch of veganistisch eetpatroon uit compassie voor alle levende wezens. De mate van vegetarisme verschilt sterk per traditie: Mahayana-boeddhisten (China, Korea, Vietnam) zijn vaker strikt vegetarisch dan Theravada-boeddhisten (Thailand, Myanmar, Sri Lanka), die soms vlees accepteren als het niet specifiek voor hen is gedood. Bewust en met dankbaarheid eten (mindful eating) is een kernprincipe in alle tradities.
Wat eet je wel?
- Rijst (het basisvoedsel in de meeste boeddhistische tradities)
- Groenten en fruit (alle soorten)
- Tofu, tempeh en andere sojaproducten
- Peulvruchten (bonen, linzen, kikkererwten)
- Noten en zaden
- Granen (tarwe, gerst, haver, boekweit)
- Plantaardige olien
- Kruiden en specerijen (behalve prikkelende soorten in sommige tradities)
- Thee (vooral groene thee)
- Zeewier en paddenstoelen
Wat vermijd je?
- Vlees (in de meeste tradities)
- Vis en zeevruchten (in strengere tradities)
- Alcohol
- Ui, knoflook, prei, bieslook en sjalotten (de vijf pungente groenten, in sommige Mahayana-tradities)
- Overmatig eten
- Eten na het middaguur (voor monniken in sommige tradities)
- Overmatig gekruid of stimulerend voedsel
Voordelen
- Overwegend plantaardig met bewezen gezondheidsvoordelen
- Bevordert bewust en mindful eten
- Ethische dimensie: compassie voor alle levende wezens
- Eenvoudig en budgetvriendelijk (rijst, groenten, peulvruchten)
- Vermijding van alcohol heeft gezondheidsvoordelen
- Flexibel: verschillende gradaties van vegetarisme mogelijk
Nadelen
- Risico op tekorten aan vitamine B12 bij strikt veganistisch eetpatroon
- Mogelijke tekorten aan ijzer, zink en omega-3 vetzuren
- Vermijding van knoflook en ui kan de smaak beperken
- In sommige tradities erg restrictief (monniken)
- Verwarring over wat wel en niet is toegestaan door verschillende tradities
- Sociaal uitdagend in niet-boeddhistische omgevingen
Wetenschappelijke onderbouwing
Het boeddhistisch eetpatroon is religieus en ethisch gemotiveerd, niet primair ontworpen als gezondheidsdieet. De overwegend plantaardige basis sluit echter goed aan bij moderne voedingswetenschappelijke aanbevelingen. Studies naar vegetarische eetpatronen in boeddhistische gemeenschappen in Taiwan en China tonen lagere risico's op hartziekte, diabetes type 2 en bepaalde vormen van kanker. Een studie in het European Journal of Clinical Nutrition (2014) onder Taiwanese boeddhistische vegetariers toonde een lager risico op metabool syndroom. De nadruk op mindful eating wordt door de Harvard Nutrition Source erkend als een effectieve aanpak voor gewichtsbeheersing.
Bekende boeken
Food for the Heart
Mindful Eating
Savor: Mindful Eating, Mindful Life
Bronnen
- Fiveable: Dietary Laws in Major World Religions
- About Boulder: Religious Diets
- Harvard Nutrition Source: Mindful Eating