Het Auto-immuunprotocol (AIP) dieet is een streng eliminatiedieet dat een uitgebreide versie is van het paleo-dieet, specifiek ontworpen voor mensen met auto-immuunziekten zoals de ziekte van Hashimoto, reumatoide artritis, lupus, psoriasis en inflammatoire darmziekten. Het dieet elimineert potentieel ontstekingsbevorderende voedingsmiddelen gedurende minimaal zes weken, waarna voedingsmiddelen een voor een worden geherintroduceerd om individuele triggers te identificeren. Het doel is de darmbarriere te herstellen, ontstekingen te verminderen en het immuunsysteem te kalmeren.
Wat eet je wel?
- Mager vlees en orgaanvlees (bij voorkeur grasgevoerd)
- Vis en schelpdieren
- Groenten (behalve nachtschadefamilie)
- Fruit (in beperkte hoeveelheden)
- Gezonde vetten (kokosolie, olijfolie, avocado-olie)
- Gefermenteerde voeding (zuurkool, kombucha, kokosyoghurt)
- Kruiden (verse kruiden, kurkuma, gember)
- Zoete aardappelen en knolgewassen
- Collageen en bottenbouillon
Wat vermijd je?
- Alle granen (inclusief glutenvrije granen)
- Zuivel in alle vormen
- Peulvruchten (inclusief soja en pinda's)
- Nachtschadefamilie (tomaat, paprika, aardappel, aubergine)
- Noten en zaden
- Eieren
- Alcohol
- Koffie
- Geraffineerde suiker en kunstmatige zoetstoffen
- Bewerkte voeding en additieven
- Kruidnagel, komijn en andere zaadkruiden
Voordelen
- Groeiend wetenschappelijk bewijs voor effectiviteit bij IBD
- Helpt individuele voedseltriggers identificeren
- Elimineert veel bekende ontstekingsbevorderende voedingsmiddelen
- Kan auto-immuunsymptomen verminderen
- Gestructureerd herintroductieprotocol biedt duidelijkheid
- Nadruk op nutrientdichte voeding
Nadelen
- Extreem restrictief, vooral in de eliminatiefase
- Zeer moeilijk vol te houden in het dagelijks leven
- Risico op voedingstekorten (calcium, vitamine D, vezels)
- Sociaal zeer uitdagend (buitenshuis eten is bijna onmogelijk)
- Duur door nadruk op biologisch en grasgevoerd vlees
- Kan leiden tot een ongezonde obsessie met voedsel
- Niet geschikt als langetermijndieet zonder herintroductie
- Vereist aanzienlijke kennis en planning
Wetenschappelijke onderbouwing
De wetenschappelijke onderbouwing van het AIP-dieet groeit. Een pilotstudie gepubliceerd in Inflammatory Bowel Diseases (2017) toonde klinische remissie bij 11 van 15 deelnemers met IBD na zes weken AIP. Een studie in Cureus (2019) vond verbetering van symptomen en kwaliteit van leven bij patienten met de ziekte van Hashimoto. Een review in PMC (2025) bevestigt het potentieel van het AIP-dieet bij auto-immuunziekten, maar benadrukt dat grotere gerandomiseerde gecontroleerde studies nodig zijn. De Cleveland Clinic erkent het AIP als een veelbelovende aanpak.
Bekende boeken
The Paleo Approach
The Autoimmune Wellness Handbook
The Autoimmune Protocol Made Simple Cookbook